Ιστορία του Ναού

Ο ιερός ναός Εισοδίων Θεοτόκου Κρανιδίου ως αρχιτεκτονικό οικοδόμημα ανήκει στον τύπο της εγγεγραμμένης βασιλικής μετά του τρούλου. Είναι κτίσμα των μέσων του 18^ου αιώνα και με βάση την προφορική παράδοση οικοδομήθηκε σε παλαιότερο μικρότερο ναό. Μία παράδοση την οποία επιβεβαιώνει και η ύπαρξη παλαιού δωδεκαέρτου  των μέσων του 17^ου αιώνα.

Ο ναός των Εισοδίων είναι η παλαιότερη ενορία της πόλης του Κρανιδίου, κατασκευασμένη με έσοδα των ναυτικών ενοριτών της από το ανθηρό εμπόριο λαδιού με τις περιοχές της τότε ρωσικής αυτοκρατορίας, σημερινή Ουκρανία και συγκεκριμένα της περιοχής της Οδησσού. Συνέπεια αυτού, καθώς οι τεχνίτες προέρχονταν από την Οδησσό, ελλείψη ντόπιων μαστόρων λόγω της Τουρκοκρατίας, οι ευρηματικοί Κρανιδιώτες εξαγοράζουν την άδεια, το αναγκαίο σουλτανικό φιρμάνι για την ανέγερση του ναού  και προχωρούν σε μία ιδιαίτερα δαπανηρή, ακόμα και για τα σημερινά δεδομένα κατασκευή. 

Ο ναός είναι χτισμένος από πέτρα πελεκητή. Στολίζεται με ένα ρωσικών προτύπων (λόγω ύψους και αισθητικής) μαρμάρινο τέμπλο, ενώ το δάπεδο γίνεται εξ’ ολοκλήρου από μάρμαρο. Το τέμπλο είναι σκαλιστό με ιδιαίτερα αξιόλογες μαρμαρογραφίες του ενιαύσιου εορτολογίου και αντιστοίχως των μείζονων προφητών στα αυτά του. Ο ναός κοσμείται από έναν ιδιαίτερα μεγάλο γυναικωνίτη που καλύπτει τα πλευρικά κλίτη και τον πρόναο, σχηματίζοντας σταυροθόλια για την υποστήριξη τους όσο και για την υποστήριξη της στέγης. Οι καμάρες που σχηματίζονται στις κεραίες του εγγεγραμμένου σταυρού καθώς και το μεγάλο ύψος του συμβάλλουν στην τέλεια ακουστική του χώρου. Στον ναό δεν διασώζονται τοιχογραφίες σύγχρονες με την κατασκευή του, εφέστιες εικόνες του τέμπλου σύγχρονες με τη κατασκευή του, καθώς όπως φαίνεται οι ιστορικές εξελίξεις (επανάσταση και απελευθέρωση που στερούν το ελεύθερο εμπόριο που ίσχυε μέχρι τότε λόγω των ρωσοτουρκικών συνθηκών) οδηγούν σε οικονομική δυσπραγία και μερική ολοκλήρωση του έργου. Οι εικόνες του τέμπλου είναι έργα του 19^ου αιώνα, ενώ η αγιογράφηση του ναού ολοκληρώνεται στο μεγαλύτερο μέρος της το 1981. Ο ναός βρίσκεται στο ιστορικό κέντρο του Κρανιδίου επιμελώς κρυμμένος λόγω των πειρατικών κινδύνων της εποχής που κατασκευάστηκε, στα σοκάκια που σχηματίζουν τα σοκάκια της πόλης. Σε μια φυσική κοιλότητα – ρεματιά του εδάφους επιβάλλοντας στην κατασκευή του να τοποθετηθούν ξύλινοι δοκοί σε βάθος και πυκνή στοίχιση κατά τα πρότυπα της Βενετίας.